Chó Thở Gấp Sau Khi Đi Dạo: Khi Nào Cần Lo?

🚨 KHẨN CẤP: Nếu chó của bạn thở gấp sau khi đi dạo kèm lưỡi đỏ sẫm hoặc tím tái, yếu chân, nôn, lơ mơ, ngã quỵ hoặc thân nhiệt trực tràng trên 40°C, hãy đưa ngay đến cơ sở thú y gần nhất - không chờ đợi.

Tóm Tắt Nhanh

• Chó thở gấp sau khi đi dạo là bình thường nếu giảm rõ trong 10-20 phút nghỉ ở nơi mát.
• Thở gấp kéo dài, thở bụng, tím lưỡi hoặc yếu chân là dấu hiệu cần dừng vận động ngay.
• Quá nóng, đau, stress, bệnh tim phổi và giun tim đều có thể làm chó thở bất thường sau vận động.
• Không dội nước đá hoặc ép chó uống nhiều nước khi nghi sốc nhiệt, vì có thể làm tình trạng nặng hơn.
• Chó mõm ngắn, chó già, chó béo phì và chó có bệnh tim phổi cần được kiểm tra sớm nếu dễ hụt hơi.

Nhiều người nuôi lo lắng khi chó vừa đi dạo về đã há miệng thở nhanh, lưỡi thè dài và nằm bệt xuống sàn. Phần lớn trường hợp là phản ứng sinh lý sau vận động, nhưng một số lại là cảnh báo quá nóng, đau hoặc bệnh tim phổi tiềm ẩn.

Điều quan trọng không phải chỉ là “chó thở nhanh bao nhiêu”, mà là chó có hồi phục sau khi nghỉ hay không. Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt chó thở gấp sau khi đi dạo bình thường với dấu hiệu nguy hiểm, biết cách xử lý tại nhà và khi nào cần đưa chó đi khám sớm.

Chó Thở Gấp Sau Khi Đi Dạo Có Đáng Lo Không?

Chó không đổ mồ hôi qua da như người. Chúng chủ yếu làm mát cơ thể bằng cách thở hổn hển, còn gọi là panting, tức thở nhanh qua miệng để tăng bay hơi nước ở lưỡi và đường hô hấp trên.

Thời gian hồi phục là dấu hiệu quan trọng để đánh giá mức độ nguy hiểm.

Theo Merck Veterinary Manual, thở hổn hển là một cơ chế điều hòa thân nhiệt quan trọng ở chó, đặc biệt sau vận động hoặc trong môi trường nóng. Vì vậy, một con chó khỏe mạnh có thể thở nhanh sau khi chạy, chơi bóng hoặc đi bộ lâu.

Dấu hiệu thường là sinh lý nếu chó vẫn tỉnh táo, lưỡi hồng, đi đứng bình thường và nhịp thở giảm dần sau 10-20 phút nghỉ trong bóng râm hoặc phòng mát. Chó có thể uống nước từng ngụm nhỏ, nằm nghiêng hoặc nằm sấp để nghỉ.

Tuy nhiên, thở gấp không nên bị xem nhẹ nếu chó không hồi phục. Theo American Veterinary Medical Association - AVMA (Hội Thú y Mỹ), sốc nhiệt ở thú cưng có thể tiến triển nhanh và cần can thiệp thú y khẩn cấp khi có dấu hiệu yếu, nôn, tiêu chảy, co giật hoặc ngã quỵ.

Một nguyên tắc dễ nhớ: thở mệt sinh lý sẽ dịu xuống khi chó được nghỉ và làm mát đúng cách. Thở gấp bệnh lý thường kéo dài, nặng dần hoặc đi kèm dấu hiệu toàn thân.

Dấu Hiệu Chó Thở Mệt Sinh Lý Sau Vận Động

Thở mệt sinh lý thường xuất hiện ngay sau khi chó vận động, nhất là trong ngày nóng, ẩm hoặc khi chó phấn khích quá mức. Tình trạng này phải cải thiện đều khi chó được nghỉ.

Các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Thở nhanh nhưng đều: Chó há miệng, lưỡi thè ra, nhưng nhịp thở không gắng sức và không phát ra tiếng rít.

• Lưỡi và nướu vẫn hồng: Niêm mạc miệng không tím, không trắng bệch và không đỏ sẫm bất thường.

• Vẫn phản ứng tốt: Chó quay đầu khi gọi, đi lại được và không có vẻ mất định hướng.

• Hồi phục sau nghỉ: Nhịp thở giảm rõ trong 10-20 phút khi ở nơi mát, yên tĩnh.

• Uống nước bình thường: Chó uống từng ngụm nhỏ, không nôn ngay sau khi uống.

Theo kinh nghiệm lâm sàng, nhiều chó trẻ và năng động thở rất mạnh sau khi chơi. Điều này không đáng lo nếu toàn bộ cơ thể vẫn “ổn”: mắt tỉnh, dáng đi vững, màu lưỡi bình thường và khả năng hồi phục tốt.

Đáng lưu ý là chó không nhất thiết phải chạy quá lâu mới thở gấp. Với chó Pug, Bulldog Pháp, Phốc sóc, Poodle nhỏ hoặc chó thừa cân, chỉ 10-15 phút vận động trong thời tiết oi cũng có thể khiến cơ thể phải làm mát mạnh.

Khi Chó Thở Gấp Sau Khi Đi Dạo Là Dấu Hiệu Nguy Hiểm?

Chó thở gấp sau khi đi dạo trở thành vấn đề khi nhịp thở không giảm, chó có vẻ kiệt sức hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường ở màu niêm mạc, dáng đi và ý thức. Đây là lúc người nuôi cần dừng vận động, đưa chó vào nơi mát và đánh giá nhanh.

Màu lưỡi, dáng đứng và thời gian hồi phục quan trọng hơn nhịp thở nhanh đơn thuần.

Dấu Hiệu 1: Thở Gấp Kéo Dài Quá 20-30 Phút

Nếu chó đã nghỉ trong phòng mát nhưng vẫn thở hổn hển dữ dội sau 20-30 phút, bạn không nên tiếp tục chờ lâu. Thời gian hồi phục kéo dài có thể liên quan đến quá nóng, đau, bệnh hô hấp hoặc tim mạch.

Một con chó khỏe thường giảm nhịp thở rõ rệt sau khi ngừng vận động. Nếu chó vẫn đứng dạng chân, cổ vươn ra, bụng co kéo theo từng nhịp thở, đó không còn là mệt thông thường.

Dấu Hiệu 2: Lưỡi, Nướu Tím Tái Hoặc Đỏ Sẫm

Lưỡi và nướu bình thường có màu hồng. Màu tím, xanh xám hoặc trắng bệch có thể gợi ý thiếu oxy, tuần hoàn kém hoặc sốc.

Lưỡi đỏ sẫm, nóng và khô sau khi đi ngoài trời nóng là dấu hiệu đáng lo về quá nhiệt. Bạn nên xem thêm dấu hiệu sốc nhiệt ở chó để nhận biết các biểu hiện cần cấp cứu.

Dấu Hiệu 3: Yếu Chân, Loạng Choạng Hoặc Ngã Quỵ

Chó mệt sinh lý vẫn có thể đứng dậy và di chuyển chậm. Ngược lại, chó bị quá nóng, tụt huyết áp, rối loạn tim mạch hoặc hạ đường huyết có thể loạng choạng, run rẩy hoặc ngã xuống.

Đây là dấu hiệu cần xử lý nghiêm túc, nhất là ở chó già, chó nhỏ con hoặc chó có tiền sử bệnh tim. Không cố kéo chó đi tiếp về nhà nếu chó đã yếu chân.

Dấu Hiệu 4: Nôn, Tiêu Chảy Hoặc Chảy Dãi Nhiều

Nôn sau vận động có thể xảy ra nếu chó uống nước quá nhanh hoặc vừa ăn xong đã chạy. Nhưng nôn kèm thở gấp, lờ đờ, tiêu chảy hoặc chảy dãi nhiều sau khi đi nắng cần được xem là dấu hiệu nguy hiểm.

AVMA liệt kê nôn, tiêu chảy và co giật là những dấu hiệu có thể gặp trong sốc nhiệt ở thú cưng. Trong bối cảnh Việt Nam, rủi ro tăng vào những ngày nóng ẩm, đặc biệt ở miền Nam mùa mưa từ tháng 5-11 và miền Trung giai đoạn nắng nóng, gió Lào thường rõ hơn từ tháng 4-8, tùy khu vực.

Dấu Hiệu 5: Ho, Khò Khè Hoặc Không Chịu Nằm

Ho sau vận động không phải dấu hiệu bình thường nếu lặp lại nhiều lần. Nó có thể liên quan đến bệnh đường hô hấp, bệnh tim, kích thích khí quản hoặc giun tim.

Chó khó thở thường không muốn nằm nghiêng vì tư thế đó làm chúng cảm thấy thiếu không khí hơn. Chúng có thể ngồi, cổ vươn dài, khuỷu chân dạng ra và dùng cơ bụng để thở.

Các Nguyên Nhân Thường Gặp Khi Chó Thở Gấp Sau Khi Đi Dạo

Không nên quy mọi trường hợp chó thở gấp sau khi đi dạo là do “nóng”. Quá nóng rất quan trọng, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất.

Quá Nóng - Cơ Thể Không Kịp Tản Nhiệt

Quá nóng xảy ra khi lượng nhiệt sinh ra trong vận động vượt quá khả năng tản nhiệt của cơ thể. Nguy cơ cao hơn khi trời nóng ẩm, chó vận động trên nền bê tông, hoặc đi dạo giữa khung giờ nắng mạnh.

World Small Animal Veterinary Association - WSAVA (Hiệp hội Thú y Động vật Nhỏ Thế giới) nhấn mạnh trong tài liệu phúc lợi động vật rằng điều kiện môi trường, nước uống và khả năng nghỉ ngơi ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thú cưng. Với chó, độ ẩm cao làm bay hơi kém hơn, khiến thở hổn hển kém hiệu quả.

Chó mõm ngắn như Pug, Bulldog Pháp và chó Bắc Kinh đặc biệt nhạy cảm. Đường thở ngắn và hẹp khiến chúng khó làm mát bằng thở hổn hển, nên có thể nguy hiểm dù quãng đi dạo không dài.

Đau Cơ, Đau Khớp Hoặc Chấn Thương Nhỏ

Đau cũng làm chó thở nhanh. Một con chó bị đau khớp, căng cơ, bong gân nhẹ hoặc đau lưng có thể thở gấp sau khi đi dạo vì vận động làm cơn đau tăng lên.

Bạn nên để ý dáng đi. Nếu chó khập khiễng, không muốn leo cầu thang, né chạm vào chân hoặc rên khi bế, nguyên nhân có thể không nằm ở phổi mà ở hệ cơ xương khớp.

Stress Và Phấn Khích Quá Mức

Một số chó thở gấp vì căng thẳng, không phải vì mệt. Tiếng xe, chó lạ, đông người, pháo nổ, trẻ em chạy đến vuốt ve hoặc dây dắt quá căng đều có thể kích hoạt phản ứng stress.

Dấu hiệu đi kèm có thể là liếm mép, ngáp liên tục, cụp đuôi, tránh né, run, tai ép về sau hoặc đi sát chân người nuôi. Nếu nghi ngờ yếu tố cảm xúc, bạn có thể đối chiếu thêm với dấu hiệu stress ở thú cưng.

Điều nhiều người nuôi hiểu sai là chó “đi dạo nhiều sẽ tự quen”. Với chó sợ môi trường, ép đi xa hơn có thể làm phản ứng thở gấp và hoảng sợ nặng hơn.

Bệnh Tim, Phổi Hoặc Giun Tim

Nếu chó chỉ thở gấp khi vận động nhẹ, đây có thể là dấu hiệu giảm sức chịu đựng. Bệnh tim, bệnh phổi mạn tính, viêm đường hô hấp, xẹp khí quản hoặc giun tim đều có thể làm chó hụt hơi sau đi dạo.

Theo American Heartworm Society, bệnh giun tim ở chó có thể gây ho, giảm khả năng vận động, mệt sau hoạt động và khó thở khi bệnh tiến triển. Ở vùng khí hậu có muỗi quanh năm hoặc theo mùa, phòng bệnh đều đặn là điểm cần trao đổi với bác sĩ thú y; bạn có thể đọc thêm về phòng giun tim cho chó.

Tại Việt Nam, Cục Thú y và các cơ sở đào tạo thú y đều nhấn mạnh vai trò của phòng bệnh, kiểm soát ký sinh trùng và khám thú y định kỳ trong chăm sóc chó mèo. Với triệu chứng thở bất thường, khám trực tiếp giúp phân biệt bệnh hô hấp, tim mạch và vấn đề toàn thân.

Thừa Cân Và Thiếu Tập Luyện

Chó thừa cân phải dùng nhiều năng lượng hơn cho cùng một quãng đường. Mỡ thừa cũng làm tăng gánh nặng cho tim, phổi và khớp.

Nếu chó ít vận động lâu ngày rồi đột ngột đi bộ xa, thở gấp sau khi đi dạo là điều dễ xảy ra. Cách đúng là tăng quãng đường từ từ, theo dõi thời gian hồi phục và tránh đi vào khung giờ nóng.

Cách Xử Lý Tại Nhà Khi Chó Thở Gấp Sau Khi Đi Dạo

Việc đầu tiên là dừng vận động ngay. Đưa chó vào bóng râm, nơi thoáng gió hoặc phòng mát, tháo bớt áo, yếm quá chật và để chó nằm nghỉ.

Các bước xử lý đầu tiên nên tập trung vào dừng vận động, làm mát đúng cách và theo dõi sát.

Bạn có thể làm theo các bước sau:

1. Đưa chó ra khỏi nguồn nóng. Chuyển vào nơi mát, tránh nền bê tông nóng và tránh đám đông kích thích.

2. Cho uống nước từng ngụm nhỏ. Không ép uống nhiều cùng lúc, nhất là khi chó đang thở rất nhanh hoặc buồn nôn.

3. Làm mát bằng nước mát, không dùng nước đá. Có thể làm ướt bàn chân, bụng dưới và vùng bẹn bằng nước mát.

4. Theo dõi màu lưỡi và ý thức. Lưỡi tím, lơ mơ, yếu chân hoặc nôn là dấu hiệu cần đi khám ngay.

5. Đo thân nhiệt trực tràng nếu biết cách. Nhiệt độ trên 39,5°C sau nghỉ hoặc trên 40°C kèm dấu hiệu bất thường cần được xử lý thú y.

Không trùm khăn ướt kín người chó trong thời gian dài. Khăn ướt có thể giữ nhiệt nếu không được thay và kết hợp thông gió tốt.

Tuyệt đối không cho chó uống thuốc hạ sốt của người. Paracetamol, ibuprofen và nhiều thuốc giảm đau của người có thể gây ngộ độc nghiêm trọng cho chó nếu dùng sai.

Nếu chó hồi phục nhanh, bạn vẫn nên ghi lại hoàn cảnh xảy ra: thời gian đi dạo, nhiệt độ ngoài trời, quãng đường, có chạy hay không, chó ăn lúc nào và hồi phục sau bao lâu. Những thông tin này rất hữu ích nếu tình trạng lặp lại.

Phòng Ngừa Chó Thở Gấp Sau Khi Đi Dạo

Phòng ngừa bắt đầu từ lịch đi dạo phù hợp. Vào ngày nóng, nên đưa chó đi vào sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh mặt đường còn hấp nhiệt.

Ở miền Bắc, độ ẩm cao thường rõ vào tháng 2-4 trong giai đoạn nồm xuân và 7-9 trong mùa mưa hè. Miền Nam nóng ẩm kéo dài hơn trong mùa mưa từ tháng 5-11. Miền Trung có giai đoạn nắng nóng, gió Lào rõ hơn từ tháng 4-8 và mùa mưa bão thường từ tháng 9-12, tùy tỉnh và từng năm.

Các biện pháp thực tế gồm:

• Kiểm tra mặt đường trước khi đi. Nếu mu bàn tay bạn thấy quá nóng sau 5 giây, bàn chân chó cũng có thể bị đau.

• Tăng quãng đường từ từ. Chó ít vận động nên bắt đầu bằng 10-15 phút, rồi tăng dần theo sức chịu đựng.

• Mang nước sạch khi đi xa. Cho uống từng lượng nhỏ trong lúc nghỉ, không chờ đến khi chó quá khát.

• Tránh vận động sau bữa ăn lớn. Nên để chó nghỉ ít nhất 1-2 giờ sau ăn trước khi chạy nhảy mạnh.

• Theo dõi nhóm nguy cơ cao. Chó mõm ngắn, chó già, chó béo phì và chó có bệnh tim phổi cần lịch vận động riêng.

Bạn có thể tham khảo thêm cách chăm chó ngày nắng nóng để điều chỉnh môi trường sống, nước uống và lịch vận động trong mùa nóng.

Một khuyến nghị thực tế: hãy kết thúc buổi đi dạo khi chó vẫn còn tỉnh táo và vui vẻ, không phải khi chó đã quá mệt. Vận động tốt là vận động giúp chó khỏe hơn sau nhiều tuần, không khiến chó kiệt sức ngay trong ngày.

Chẩn Đoán Tại Phòng Khám Thú Y Khi Chó Dễ Hụt Hơi

Nếu chó thở gấp sau khi đi dạo lặp lại nhiều lần, bác sĩ thú y sẽ không chỉ nghe mô tả “thở nhanh”. Họ sẽ đánh giá toàn bộ hệ hô hấp, tim mạch, thân nhiệt, niêm mạc và khả năng vận động.

Các kiểm tra có thể được chỉ định gồm:

• Khám lâm sàng tổng quát: Nghe tim phổi, kiểm tra nướu, mạch, nhiệt độ và mức mất nước.

• Chụp X-quang ngực: Giúp đánh giá phổi, tim to, khí quản và dấu hiệu ứ dịch.

• Xét nghiệm máu: Tìm thiếu máu, viêm nhiễm, rối loạn điện giải hoặc bệnh toàn thân.

• Siêu âm tim hoặc điện tim: Dùng khi nghi bệnh van tim, rối loạn nhịp hoặc suy tim.

• Xét nghiệm giun tim: Cần cân nhắc ở chó có ho, giảm sức vận động hoặc sống trong vùng có muỗi.

Theo Cornell University College of Veterinary Medicine, ho, thở khó và giảm khả năng vận động có thể liên quan đến nhiều bệnh lý tim phổi, nên chẩn đoán cần dựa trên khám và xét nghiệm phù hợp. Tự đoán tại nhà thường bỏ sót bệnh ở giai đoạn sớm.

Bạn nên quay video lúc chó thở gấp. Một video 20-30 giây ghi rõ dáng đứng, âm thanh thở, màu lưỡi và bối cảnh vận động có thể giúp bác sĩ thú y đánh giá chính xác hơn.

Điều Trị Phụ Thuộc Vào Nguyên Nhân

Không có một cách điều trị chung cho mọi trường hợp chó thở gấp sau khi đi dạo. Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân nền.

Nếu chỉ là mệt sinh lý, điều chỉnh thời gian đi dạo, giảm cường độ, kiểm soát cân nặng và tránh thời tiết nóng thường đủ. Chó sẽ hồi phục nhanh và không có dấu hiệu bất thường khác.

Nếu nghi quá nóng, bác sĩ thú y có thể cần làm mát có kiểm soát, truyền dịch, theo dõi thân nhiệt, xét nghiệm máu và kiểm tra tổn thương cơ quan. Sốc nhiệt không chỉ là “nóng quá”, mà có thể ảnh hưởng đến đông máu, thận, gan và thần kinh.

Nếu nguyên nhân là bệnh tim phổi, chó cần được chẩn đoán và điều trị theo phác đồ riêng. Thuốc tim, thuốc lợi tiểu, thuốc giãn phế quản, kháng sinh hoặc điều trị giun tim chỉ được dùng theo chỉ định bác sĩ thú y.

Với stress, điều trị thường là thay đổi môi trường, huấn luyện giảm nhạy cảm, chọn tuyến đi dạo yên tĩnh và tránh kích thích quá ngưỡng. Một số trường hợp lo âu nặng cần tư vấn hành vi thú y.

Đưa Thú Cưng Đến Bác Sĩ Thú Y NGAY Nếu:

• Chó thở gấp dữ dội không giảm sau 20-30 phút nghỉ ở nơi mát.

• Lưỡi hoặc nướu tím tái, trắng bệch, xanh xám hoặc đỏ sẫm bất thường.

• Thân nhiệt trực tràng trên 40°C, hoặc trên 39,5°C kèm lờ đờ, nôn, yếu chân.

• Chó loạng choạng, ngã quỵ, co giật, mất định hướng hoặc không đáp lại khi gọi.

• Có ho nhiều, khò khè, thở bụng, cổ vươn dài hoặc không thể nằm nghỉ.

• Nôn liên tục, tiêu chảy, chảy dãi nhiều hoặc có dấu hiệu đau rõ sau vận động.

• Chó có tiền sử bệnh tim, bệnh phổi, giun tim hoặc từng bị sốc nhiệt trước đó.

Câu Hỏi Thường Gặp

Chó thở gấp sau khi đi dạo bao lâu thì bình thường?

Nếu chó khỏe mạnh, thở gấp nên giảm rõ trong 10-20 phút sau khi nghỉ ở nơi mát. Nếu sau 20-30 phút chó vẫn thở mạnh, thở bụng hoặc có vẻ lờ đờ, bạn nên liên hệ bác sĩ thú y. Thời gian hồi phục kéo dài là dấu hiệu quan trọng hơn việc chó vừa đi xa hay gần.

Chó thở gấp nhưng vẫn ăn uống bình thường có cần đi khám không?

Nếu chỉ xảy ra sau vận động mạnh và hồi phục nhanh, bạn có thể theo dõi. Nhưng nếu chó dễ hụt hơi sau quãng đi dạo ngắn, ho sau vận động hoặc thở gấp lặp lại nhiều ngày, nên đi khám. Ăn uống bình thường không loại trừ bệnh tim phổi giai đoạn sớm.

Có nên tắm ngay khi chó thở gấp vì nóng không?

Không nên tắm lạnh đột ngột hoặc dội nước đá. Bạn có thể dùng nước mát làm ướt bàn chân, bụng dưới, vùng bẹn và kết hợp quạt nhẹ. Nếu chó lơ mơ, nôn, yếu chân hoặc thân nhiệt trên 40°C, cần đưa đến phòng khám thú y ngay.

Chó Pug hoặc Bulldog Pháp thở gấp sau đi dạo có nguy hiểm hơn không?

Có. Chó mõm ngắn dễ gặp khó khăn khi làm mát qua đường thở, nên nguy cơ quá nóng và khó thở cao hơn. Với các giống này, nên đi dạo ngắn hơn, tránh nắng nóng và dừng ngay khi chó thở ồn, chậm lại hoặc không muốn đi tiếp.

Chó thở gấp sau khi đi dạo có phải bị bệnh tim không?

Không phải lúc nào cũng là bệnh tim. Nguyên nhân có thể là nóng, phấn khích, stress, thừa cân, đau hoặc bệnh hô hấp. Tuy nhiên, nếu chó ho, mệt sau vận động nhẹ, thở nhanh khi nghỉ hoặc bụng phình to, bác sĩ thú y cần kiểm tra tim phổi.

Làm sao biết chó thở gấp do stress hay do nóng?

Stress thường đi kèm cụp đuôi, tai ép, run, né tránh, liếm mép hoặc muốn quay về. Quá nóng thường đi kèm lưỡi đỏ sẫm, thân nóng, thở hổn hển dữ dội, yếu chân hoặc nôn. Hai tình trạng có thể cùng xảy ra, nên hãy đưa chó vào nơi mát và dừng kích thích trước khi đánh giá tiếp.

Chó thở gấp sau khi đi dạo không luôn là bệnh, nhưng cũng không nên bị bỏ qua nếu hồi phục chậm hoặc đi kèm dấu hiệu bất thường. Điểm cần nhớ là hãy quan sát toàn bộ cơ thể chó: màu lưỡi, dáng đứng, ý thức, thời gian hồi phục và khả năng đi lại. Khi chó thở gấp sau khi đi dạo lặp lại nhiều lần, khám thú y sớm giúp phát hiện các vấn đề tim phổi, đau hoặc nguy cơ quá nóng trước khi tình trạng trở nên nặng.

Tài Liệu Tham Khảo:

1. Merck Veterinary Manual. “Heatstroke in Small Animals”. Merck & Co., Inc. merckvetmanual.com
2. American Veterinary Medical Association. “Pets in Vehicles”. AVMA. avma.org
3. World Small Animal Veterinary Association. “Animal Welfare Guidelines”. WSAVA. 2018. wsava.org
4. American Heartworm Society. “Heartworm Basics”. American Heartworm Society. heartwormsociety.org
5. Cornell University College of Veterinary Medicine. “Canine Heart Disease”. Cornell Richard P. Riney Canine Health Center. vet.cornell.edu
6. Cục Thú y Việt Nam. “Thông tin tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh động vật”. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. cucthuy.gov.vn