Chó Bị Nôn: Nguyên Nhân, Phân Loại Và Khi Nào Cần Đi Khám Ngay

🚨 KHẨN CẤP: Nếu chó của bạn nôn liên tục, nôn ra máu, bụng chướng đau, lờ đờ rõ rệt hoặc không giữ được nước trong hơn 6-8 giờ, hãy đưa ngay đến cơ sở thú y gần nhất - không chờ đợi.

Tóm Tắt Nhanh

• Chó bị nôn có thể do ăn quá nhanh, say xe, viêm dạ dày, ký sinh trùng, độc chất hoặc bệnh nội tạng.
• Nôn một lần rồi vẫn tỉnh táo thường ít nguy hiểm hơn nôn lặp lại kèm mệt, tiêu chảy hoặc đau bụng.
• Chất nôn màu đỏ, đen như bã cà phê, xanh vàng kéo dài hoặc có dị vật cần được bác sĩ thú y đánh giá.
• Không tự cho chó uống thuốc chống nôn của người, vì có thể che lấp bệnh nặng hoặc gây độc.
• Chó con, chó già và chó có bệnh nền cần đi khám sớm hơn nếu nôn quá 1-2 lần trong ngày.

Nhiều người nuôi đưa chó đến phòng khám thú y với cùng một câu hỏi: “Chó bị nôn như vậy có nguy hiểm không?”. Câu trả lời phụ thuộc vào tần suất nôn, màu chất nôn, tình trạng tỉnh táo và các dấu hiệu đi kèm.

Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt nôn nhẹ với nôn cần cấp cứu, hiểu 7 nguyên nhân thường gặp và biết cách theo dõi chó tại nhà một cách an toàn.

Chó Bị Nôn Có Đáng Lo Không?

Chó bị nôn không phải lúc nào cũng là cấp cứu, nhưng cũng không nên xem nhẹ. Nôn là phản xạ tống thức ăn, dịch dạ dày hoặc chất lạ ra ngoài qua miệng, thường có co bóp bụng rõ trước khi nôn.

Sơ đồ nhanh để đánh giá mức độ nguy hiểm khi chó bị nôn.

Điểm quan trọng là phân biệt nôn với trớ. Trớ thường xảy ra thụ động, thức ăn chưa tiêu rơi ra gần như không có co thắt bụng. Nôn thường ồn ào hơn, chó bồn chồn, liếm môi, nuốt nước bọt rồi co bụng.

Theo Merck Veterinary Manual, nôn ở chó có thể liên quan đến bệnh đường tiêu hóa, độc chất, rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh toàn thân. Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “nôn màu gì”, bạn cần quan sát toàn cảnh.

Một chó trưởng thành nôn một lần sau khi ăn quá nhanh nhưng vẫn chơi, uống nước và đi ngoài bình thường có thể được theo dõi sát. Ngược lại, chó nôn nhiều lần trong vài giờ, nằm bẹp hoặc bụng căng đau cần đi khám ngay.

7 Nguyên Nhân Thường Gặp Khi Chó Bị Nôn

Có nhiều nguyên nhân khiến chó bị nôn. Dưới đây là những nhóm thường gặp nhất trong thực hành lâm sàng.

Không phải mọi nguyên nhân gây nôn đều có cùng mức độ nguy hiểm.

Ăn Quá Nhanh Hoặc Ăn Quá Nhiều - Nguyên Nhân Rất Hay Gặp

Một số chó ăn quá vội, nuốt nhiều không khí và làm dạ dày căng nhanh. Sau đó chó có thể nôn ra thức ăn gần như chưa tiêu.

Tình huống này thường gặp ở chó con, Labrador, Golden Retriever, Pug hoặc những chó sống trong môi trường phải tranh ăn. Nếu chỉ xảy ra thỉnh thoảng, chó vẫn tỉnh táo và chất nôn là thức ăn mới ăn, nguy cơ thường thấp.

Bạn có thể chia nhỏ bữa, dùng bát ăn chậm và tránh cho chó vận động mạnh ngay sau ăn. Tuy nhiên, nếu chó cố nôn nhưng không ra gì, bụng chướng hoặc đau, đó không còn là chuyện ăn nhanh đơn giản.

Thay Đổi Thức Ăn Đột Ngột Hoặc Ăn Đồ Lạ

Dạ dày của chó có thể phản ứng khi đổi thức ăn quá nhanh, ăn đồ ăn thừa nhiều dầu mỡ hoặc ăn thức ăn đã hỏng. Ở Việt Nam, nhiều ca nôn sau khi chó ăn xương nấu chín, đồ nướng, thức ăn nhiều gia vị, nước mắm hoặc nước tương.

World Small Animal Veterinary Association - WSAVA (Hiệp hội Thú y Động vật Nhỏ Thế giới) nhấn mạnh rằng thay đổi khẩu phần nên được thực hiện từ từ, nhất là với chó có đường ruột nhạy cảm. Thông thường, nên chuyển thức ăn trong khoảng 5-7 ngày nếu chó không có bệnh nền.

Những thức ăn nguy hiểm cần tránh gồm hành, tỏi, hẹ, nho, nho khô, socola, xylitol, cà phê, rượu bia và xương ống nấu chín. Nếu chó nôn sau khi ăn một trong các món này, hãy gọi phòng khám thú y càng sớm càng tốt.

Say Xe, Căng Thẳng Hoặc Kích Thích Tiền Đình

Một số chó bị nôn khi đi ô tô, đặc biệt là chó con hoặc chó ít được làm quen với di chuyển. Chó có thể chảy nước dãi, thở nhanh, bồn chồn rồi nôn trên xe.

Nếu tình trạng này lặp lại mỗi lần di chuyển, bạn có thể đọc thêm về chó bị say xe để chuẩn bị trước chuyến đi. Không nên tự dùng thuốc chống say xe của người cho chó khi chưa hỏi bác sĩ thú y.

Căng thẳng cũng có thể làm chó nôn, nhất là khi chuyển nhà, thay đổi người chăm sóc hoặc đến nơi đông tiếng ồn. Tuy nhiên, stress chỉ nên được xem là nguyên nhân sau khi đã loại trừ dấu hiệu bệnh lý rõ ràng.

Ký Sinh Trùng Đường Ruột

Giun đũa, giun móc, giun tóc hoặc các ký sinh trùng đường ruột khác có thể gây nôn, tiêu chảy, bụng chướng và chậm tăng cân. Chó con dễ bị ảnh hưởng hơn chó trưởng thành.

Theo khuyến cáo của các cơ sở đào tạo thú y như Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tẩy giun và kiểm tra phân là phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe chó, đặc biệt ở giai đoạn chó con. Lịch tẩy giun cụ thể nên được bác sĩ thú y điều chỉnh theo tuổi, cân nặng, môi trường sống và nguy cơ phơi nhiễm.

Nếu chó nôn ra giun, đi phân có giun hoặc bụng to bất thường, không nên chỉ mua thuốc theo kinh nghiệm. Bác sĩ thú y có thể cần xét nghiệm phân và chọn thuốc phù hợp.

Viêm Dạ Dày - Ruột, Nhiễm Virus Hoặc Vi Khuẩn

Viêm dạ dày - ruột là tình trạng niêm mạc dạ dày và ruột bị kích thích hoặc viêm, gây nôn, tiêu chảy, đau bụng và mất nước. Nguyên nhân có thể là thức ăn, virus, vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc bệnh toàn thân.

Ở chó con chưa tiêm phòng đầy đủ, nôn kèm tiêu chảy hôi, lẫn máu hoặc mệt nhanh là dấu hiệu đáng lo. Parvovirus và Care là những bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng cần được chẩn đoán và điều trị tại cơ sở thú y.

American Veterinary Medical Association - AVMA khuyến nghị tiêm phòng là một phần cốt lõi trong phòng bệnh truyền nhiễm cho chó. Tại Việt Nam, người nuôi nên trao đổi với bác sĩ thú y địa phương để xây dựng lịch tiêm phù hợp với tuổi và nguy cơ dịch tễ.

Nuốt Dị Vật, Hóc Xương Hoặc Tắc Đường Tiêu Hóa

Chó có thể nuốt tất, đồ chơi, xương, hạt trái cây, túi nilon hoặc vật sắc. Dị vật có thể gây nôn lặp lại, đau bụng, bỏ ăn và không đi phân.

Đặc biệt, xương nấu chín dễ vỡ thành mảnh sắc. Nếu chó có biểu hiện nuốt khó, nôn khan, ho sặc hoặc cào miệng sau khi ăn xương, hãy xem hướng dẫn xử lý chó hóc xương và đưa chó đi khám nếu có dấu hiệu bất thường.

Điều nhiều người nuôi dễ làm sai là cố móc họng hoặc ép chó nuốt cơm, chuối, dầu ăn. Những cách này có thể làm dị vật đi sâu hơn hoặc gây sặc.

Bệnh Nội Tạng, Độc Chất Hoặc Sốc Nhiệt

Nôn cũng có thể đến từ gan, thận, tụy, tử cung, tuyến thượng thận hoặc rối loạn điện giải. Đây là lý do chó nôn dai dẳng không nên chỉ điều trị bằng thuốc chống nôn.

Trong khí hậu nóng ẩm, chó có thể nôn khi bị say nóng hoặc sốc nhiệt. Nguy cơ tăng ở chó mõm ngắn như Pug, Bulldog Pháp, chó béo phì hoặc chó bị nhốt nơi bí nóng. Nếu chó thở gấp, lưỡi đỏ sẫm, yếu, loạng choạng hoặc thân nhiệt tăng cao, hãy xem thêm dấu hiệu sốc nhiệt ở chó.

ASPCA Animal Poison Control Center cũng cảnh báo nhiều độc chất trong nhà có thể gây nôn ở chó, bao gồm socola, xylitol, một số thuốc của người và hóa chất tẩy rửa. Khi nghi ngộ độc, thời gian xử lý rất quan trọng.

Phân Loại Chất Nôn Ở Chó: Màu Sắc Và Ý Nghĩa

Màu chất nôn không thể thay thế chẩn đoán, nhưng giúp bạn mô tả chính xác hơn khi gọi bác sĩ thú y. Hãy quan sát màu, lượng, mùi, số lần và thời điểm nôn so với bữa ăn.

Ghi lại đúng thông tin giúp bác sĩ thú y đánh giá nhanh hơn.

Các kiểu chất nôn thường gặp gồm:

• Thức ăn chưa tiêu: Thường xảy ra ngay sau ăn quá nhanh hoặc trớ. Nếu lặp lại nhiều lần, cần kiểm tra thực quản và dạ dày.

• Dịch vàng hoặc xanh vàng: Thường là dịch mật. Có thể gặp khi dạ dày trống, viêm dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa.

• Bọt trắng: Có thể liên quan kích ứng dạ dày, ho, nuốt nước bọt nhiều hoặc nôn khan. Nếu kèm bụng chướng, cần cảnh giác.

• Dịch trong: Có thể là nước, dịch dạ dày hoặc nước bọt nuốt vào. Nôn nước liên tục dễ gây mất nước.

• Màu đỏ tươi: Gợi ý máu mới từ miệng, thực quản hoặc dạ dày. Đây là dấu hiệu cần khám sớm.

• Màu nâu đen như bã cà phê: Có thể là máu đã tiêu hóa một phần. Không nên theo dõi tại nhà.

• Có giun, mảnh nhựa, xương hoặc dị vật: Cần liên hệ bác sĩ thú y để đánh giá nguy cơ tắc nghẽn hoặc tổn thương.

Một mẹo thực tế là chụp ảnh chất nôn trước khi dọn. Ảnh rõ màu sắc và vật lẫn trong chất nôn giúp bác sĩ thú y đánh giá nhanh hơn.

Nếu chó nôn nhiều, hãy theo dõi thêm nước tiểu, độ ẩm nướu và mức độ khát. Tình trạng chó khát nước bất thường sau nôn có thể gợi ý mất nước, bệnh thận, tiểu đường hoặc rối loạn nội tiết.

Khi Nào Chó Bị Nôn Là Dấu Hiệu Khẩn Cấp?

Chó bị nôn trở thành khẩn cấp khi nôn không còn là triệu chứng đơn độc. Bạn cần đánh giá cả hành vi, bụng, phân, nhiệt độ và khả năng uống nước.

Các dấu hiệu nguy hiểm gồm:

• Nôn liên tục trong 6-8 giờ: Chó không giữ được nước, nôn ngay sau khi uống hoặc nôn nhiều lần trong thời gian ngắn.

• Nôn ra máu hoặc chất đen: Máu đỏ tươi hoặc màu nâu đen như bã cà phê đều cần khám ngay.

• Bụng chướng, đau hoặc cố nôn không ra: Đây có thể là dấu hiệu tắc ruột hoặc xoắn dạ dày, đặc biệt ở chó giống lớn.

• Lờ đờ, yếu, nằm bẹp: Khi nôn kèm thay đổi ý thức hoặc kiệt sức, nguy cơ mất nước và sốc tăng nhanh.

• Tiêu chảy ra máu: Chó con chưa tiêm đủ vaccine cần được kiểm tra Parvovirus và các bệnh truyền nhiễm khác.

• Sốt hoặc hạ thân nhiệt: Nhiệt độ trực tràng bình thường của chó thường khoảng 38,0-39,2°C. Trên 39,5°C hoặc dưới 37,5°C kèm nôn là bất thường.

• Nghi ăn độc chất hoặc dị vật: Socola, xylitol, thuốc người, hóa chất, xương sắc và đồ chơi nuốt phải đều cần xử lý sớm.

Theo kinh nghiệm lâm sàng, sai lầm nguy hiểm nhất là “chờ thêm một đêm” khi chó đã nôn liên tục và mệt. Với chó con, vài giờ mất nước cũng có thể làm tình trạng xấu đi rõ rệt.

Chẩn Đoán Tại Phòng Khám Thú Y

Bác sĩ thú y sẽ bắt đầu bằng khai thác bệnh sử: chó nôn từ khi nào, nôn mấy lần, ăn gì trước đó, đã tiêm phòng chưa, có tẩy giun không và có khả năng nuốt dị vật hay không.

Khám lâm sàng thường bao gồm kiểm tra nhiệt độ, nướu, độ mất nước, đau bụng, nhịp tim, nhịp thở và tình trạng tỉnh táo. Những thông tin này giúp phân biệt nôn nhẹ với bệnh toàn thân.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Xét nghiệm phân: Tìm ký sinh trùng, máu ẩn hoặc dấu hiệu nhiễm trùng đường ruột.

• Test nhanh bệnh truyền nhiễm: Đặc biệt khi chó con nôn, tiêu chảy, mệt hoặc chưa tiêm phòng đầy đủ.

• Xét nghiệm máu: Đánh giá gan, thận, đường huyết, điện giải và tình trạng viêm.

• Siêu âm hoặc X-quang: Tìm dị vật, tắc ruột, viêm tụy, tích dịch hoặc bất thường trong ổ bụng.

• Truyền dịch và theo dõi nội trú: Cần thiết khi chó mất nước, nôn không kiểm soát hoặc nghi bệnh nặng.

Cornell University College of Veterinary Medicine lưu ý rằng nôn kéo dài có thể nhanh chóng dẫn đến rối loạn nước và điện giải. Đây là lý do truyền dịch đôi khi quan trọng hơn việc chỉ “cắt nôn”.

Xử Lý Tại Nhà - Và Giới Hạn Của Nó

Bạn chỉ nên chăm sóc tại nhà khi chó trưởng thành, nôn 1-2 lần, vẫn tỉnh táo, không tiêu chảy máu, không đau bụng và không nghi ăn độc chất hoặc dị vật. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào, hãy bỏ qua phần này và đưa chó đi khám.

Trong trường hợp nhẹ, bạn có thể làm như sau:

1. Ngừng cho ăn trong thời gian ngắn. Với chó trưởng thành khỏe mạnh, có thể tạm ngưng thức ăn khoảng 6-8 giờ sau lần nôn cuối, nhưng vẫn theo dõi sát.

2. Cho uống nước từng ít một. Không để chó uống ồ ạt ngay sau nôn vì có thể kích thích nôn tiếp.

3. Cho ăn lại bằng khẩu phần nhạt, dễ tiêu. Có thể dùng thức ăn mềm dễ tiêu theo hướng dẫn của bác sĩ thú y, chia nhiều bữa nhỏ.

4. Theo dõi phân, nước tiểu và mức độ tỉnh táo. Nếu chó mệt hơn, nôn lại hoặc không uống được nước, cần đi khám.

5. Ghi lại mọi thay đổi. Số lần nôn, màu chất nôn, thức ăn đã ăn và thuốc đã dùng là thông tin rất quan trọng.

Tuyệt đối không tự ý cho chó uống thuốc chống nôn, thuốc đau bụng, kháng sinh hoặc thuốc dạ dày của người khi chưa hỏi bác sĩ thú y. Một số thuốc an toàn với người nhưng nguy hiểm với chó, đặc biệt khi chó đang mất nước hoặc có bệnh gan thận.

Điều quan trọng cần nhớ: chăm sóc tại nhà chỉ là theo dõi có kiểm soát, không phải điều trị thay bác sĩ thú y.

Điều Trị Chó Bị Nôn Theo Từng Nguyên Nhân

Không có một cách điều trị chung cho mọi trường hợp chó bị nôn. Thuốc chống nôn có thể hữu ích trong một số ca, nhưng cũng có thể nguy hiểm nếu dùng khi chó bị tắc ruột hoặc nuốt dị vật.

Nếu nguyên nhân là ăn quá nhanh, bác sĩ thường khuyên điều chỉnh cách cho ăn, chia nhỏ bữa và dùng bát ăn chậm. Nếu do ký sinh trùng, chó cần thuốc tẩy giun phù hợp và có thể cần xét nghiệm phân lại.

Với viêm dạ dày - ruột, điều trị có thể gồm truyền dịch, thuốc chống nôn theo chỉ định, thuốc bảo vệ niêm mạc tiêu hóa và chế độ ăn dễ tiêu. Kháng sinh không phải lúc nào cũng cần, vì nhiều trường hợp không do vi khuẩn.

Nếu nghi Parvovirus, Care, viêm tụy, suy thận, bệnh gan, tắc ruột hoặc ngộ độc, chó cần điều trị chuyên sâu hơn. Một số ca phải nhập viện để truyền dịch, kiểm soát đau, theo dõi điện giải hoặc phẫu thuật.

Phòng Ngừa Chó Bị Nôn Tái Diễn

Không thể phòng ngừa mọi nguyên nhân gây nôn, nhưng bạn có thể giảm rủi ro bằng các thói quen chăm sóc đúng. Phòng bệnh luôn dễ hơn xử lý cấp cứu.

Các việc nên duy trì gồm:

• Chuyển thức ăn từ từ trong 5-7 ngày. Trộn tăng dần thức ăn mới để đường ruột thích nghi.

• Không cho ăn xương nấu chín và đồ ăn nhiều gia vị. Xương sắc, nước mắm, nước tương và thức ăn dầu mỡ dễ gây rối loạn tiêu hóa.

• Tẩy giun và tiêm phòng theo lịch bác sĩ thú y. Lịch cụ thể cần dựa trên tuổi, sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm của chó.

• Cất thuốc, hóa chất và thực phẩm độc hại ngoài tầm với. Socola, xylitol, thuốc giảm đau của người và hóa chất lau nhà đều nguy hiểm.

• Tập làm quen với xe từ sớm. Cho chó tiếp xúc dần với ô tô, đi quãng ngắn và tránh cho ăn quá no trước chuyến đi.

• Theo dõi chó trong thời tiết nóng. Tránh vận động nặng giữa trưa, đặc biệt với chó mõm ngắn hoặc chó thừa cân.

Ở miền Bắc, nồm xuân tháng 2-4 và mưa hè tháng 7-9 có thể làm môi trường ẩm hơn, thức ăn dễ hỏng nếu bảo quản kém. Miền Nam có mùa mưa 5-11, còn miền Trung thường ẩm hơn vào mùa mưa bão 9-12 tùy khu vực. Với thức ăn đã mở bao hoặc thức ăn nấu sẵn, hãy bảo quản kín và bỏ ngay nếu có mùi lạ.

Đưa Thú Cưng Đến Bác Sĩ Thú Y NGAY Nếu:

• Chó nôn liên tục trong hơn 6-8 giờ hoặc nôn ngay sau khi uống nước.

• Chất nôn có máu đỏ tươi, màu đen như bã cà phê hoặc có dị vật sắc nhọn.

• Chó cố nôn nhưng không ra gì, bụng chướng, đau hoặc thở gấp.

• Chó con dưới 6 tháng tuổi nôn kèm tiêu chảy, bỏ ăn hoặc mệt nhanh.

• Nhiệt độ trực tràng trên 39,5°C hoặc dưới 37,5°C kèm lờ đờ.

• Chó nghi ăn socola, xylitol, thuốc của người, hóa chất, xương hoặc đồ chơi.

• Chó có bệnh nền gan, thận, tim, tiểu đường hoặc đang mang thai mà bị nôn.

Câu Hỏi Thường Gặp

Chó bị nôn một lần có cần đi khám không?

Nếu chó chỉ nôn một lần, vẫn tỉnh táo, ăn uống bình thường và không có tiêu chảy, bạn có thể theo dõi sát trong ngày. Tuy nhiên, nếu chó nôn lại, bỏ ăn, mệt hoặc có đau bụng, nên đưa đi khám. Chó con và chó già cần thận trọng hơn chó trưởng thành khỏe mạnh.

Chó bị nôn ra bọt trắng là bệnh gì?

Nôn bọt trắng có thể do kích ứng dạ dày, nuốt nhiều nước bọt, ho mạnh hoặc nôn khan. Nếu bọt trắng xuất hiện nhiều lần, kèm bụng chướng, thở gấp hoặc cố nôn không ra thức ăn, cần đi khám ngay. Không nên tự kết luận là “đầy hơi nhẹ”.

Chó bị nôn dịch vàng có nguy hiểm không?

Dịch vàng thường liên quan đến dịch mật và có thể gặp khi dạ dày trống hoặc bị viêm. Nếu chỉ xảy ra thỉnh thoảng vào sáng sớm và chó vẫn khỏe, bác sĩ thú y có thể tư vấn điều chỉnh bữa ăn. Nếu nôn dịch vàng kéo dài, kèm bỏ ăn hoặc tiêu chảy, cần kiểm tra nguyên nhân tiêu hóa và nội tạng.

Có nên cho chó uống thuốc chống nôn của người không?

Không. Thuốc của người có thể không phù hợp với chó, gây tác dụng phụ hoặc che lấp bệnh cần phẫu thuật như tắc ruột. Chỉ dùng thuốc chống nôn khi bác sĩ thú y đã khám hoặc hướng dẫn cụ thể.

Chó bị nôn nên cho ăn gì?

Sau khi hết nôn và được bác sĩ thú y xác nhận không có dấu hiệu nguy hiểm, chó có thể ăn khẩu phần mềm, nhạt, dễ tiêu và chia nhiều bữa nhỏ. Không cho ăn đồ dầu mỡ, xương, sữa bò hoặc thức ăn nhiều gia vị. Nếu chó nôn lại sau khi ăn, hãy ngừng cho ăn và đi khám.

Chó bị nôn bao lâu thì nguy hiểm?

Nôn lặp lại trong 6-8 giờ, không giữ được nước hoặc đi kèm mệt, tiêu chảy máu, sốt, bụng đau đều nguy hiểm. Với chó con, chó già hoặc chó có bệnh nền, không nên chờ đủ 24 giờ. Đi khám sớm giúp giảm nguy cơ mất nước và bỏ sót bệnh nặng.

Chó bị nôn là một triệu chứng có biên độ rất rộng, từ rối loạn tiêu hóa nhẹ đến cấp cứu thật sự. Điều đáng nhớ nhất là không đánh giá chỉ bằng một lần nôn, mà phải nhìn vào tần suất, chất nôn và tình trạng toàn thân của chó.

Nếu bạn không chắc chó của mình đang ở nhóm nhẹ hay nguy hiểm, lựa chọn an toàn là gọi phòng khám thú y và mô tả rõ các dấu hiệu đã quan sát. Xem thêm các bài liên quan về chó bị say xe, dấu hiệu sốc nhiệt ở chó và chó khát nước bất thường để theo dõi sức khỏe chó chủ động hơn.

Tài Liệu Tham Khảo:

1. Merck Veterinary Manual. “Vomiting in Small Animals”. Merck & Co. merckvetmanual.com
2. World Small Animal Veterinary Association. “Global Nutrition Guidelines”. WSAVA Global Nutrition Committee. wsava.org
3. American Veterinary Medical Association. “Vaccinations”. AVMA. avma.org
4. ASPCA Animal Poison Control Center. “People Foods to Avoid Feeding Your Pets”. ASPCA. aspca.org
5. Cornell University College of Veterinary Medicine. “Canine Parvovirus”. Cornell Richard P. Riney Canine Health Center. vet.cornell.edu
6. Bệnh viện Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. “Thông tin khám và chăm sóc thú y”. benhvienthuy.vnua.edu.vn